Wiele osób składając pozew o rozwód decyduje się na rozwiązanie małżeństwa bez orzekania o winie, licząc na szybkie i spokojne zakończenie postępowania. Niekiedy jednak druga strona – w odpowiedzi na pozew – składa własne stanowisko i żąda orzeczenia o winie współmałżonka. Taka zmiana diametralnie wpływa na przebieg całego procesu i wymaga od strony, która pierwotnie nie zamierzała prowadzić sporu, innego podejścia i odpowiedniego przygotowania dowodowego.

Co dzieje się, gdy druga strona wnosi o winę

Jeśli choć jedna ze stron wniesie o rozwód z orzekaniem o winie, sąd bez przeprowadzenia postępowania dowodowego nie może wydać wyroku „bez winy”. Ma obowiązek zbadać tę kwestię i w wyroku ustalić, czy oraz która ze stron ponosi winę za rozkład pożycia małżeńskiego.

W takiej sytuacji strona, która pierwotnie żądała rozwodu bez winy, ma dwie możliwości:

• pozostać przy swoim stanowisku i nie domagać się orzekania o winie oraz podjąć obronę mającą na celu udowodnienie braku swojej winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego,
• zmienić stanowisko, żądając również orzeczenia o winie współmałżonka, jeśli nie zgadza się z jego twierdzeniami i uważa, że odpowiedzialność za rozpad związku leży po obu stronach lub po stronie drugiej.

Choć formalnie można utrzymać żądanie rozwodu bez winy, w praktyce oznacza to udział w postępowaniu, w którym i tak sąd będzie badał winę. Brak aktywnego działania może zostać przez sąd odebrany jako przyjęcie stanowiska drugiej strony. Dlatego w takich przypadkach warto rozważyć zmianę żądania lub przygotowanie konsekwentnej linii obrony, obejmującej dowody potwierdzające brak zawinienia.

Jak przygotować się do postępowania dowodowego

Zmiana charakteru sprawy na rozwód z orzekaniem o winie oznacza konieczność przedstawienia dowodów na poparcie swojego stanowiska lub obrony przed zarzutami drugiej strony.

Sąd bada, czy doszło do zawinionego naruszenia obowiązków małżeńskich – takich jak wzajemna lojalność, wierność, pomoc czy współdziałanie dla dobra rodziny – oraz czy te naruszenia doprowadziły do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia.

Dowodami mogą być m.in. wiadomości, e-maile, korespondencja, zeznania świadków, dokumenty (np. notatki policyjne, opinie psychologiczne), a także zdjęcia lub nagrania.
Ważne, by przedstawiany materiał dowodowy był spójny, rzeczowy i dotyczył faktów mających znaczenie prawne. W praktyce dobrze przygotowana strategia dowodowa i uporządkowanie argumentacji często decydują o wyniku postępowania.

Jeśli te wszystkie procedury są dla Ciebie przytłaczające, rozpocznij od podstaw – przeczytaj artykuł Rozwód – od czego zacząć. Pozwoli Ci to podjąć najbardziej racjonalną decyzję w kwestii formy postępowania rozwodowego.

Wina obopólna 

W praktyce sądowej bardzo często dochodzi do sytuacji, w której żadna ze stron nie jest w stanie wykazać wyłącznej winy drugiego małżonka, a przedstawione dowody wskazują, że oboje w pewnym zakresie przyczynili się do rozpadu pożycia.
Wówczas sąd orzeka tzw. winę obopólną, uznając, że każda ze stron ponosi odpowiedzialność za rozpad małżeństwa.

Warto podkreślić, że w polskim prawie nie istnieje stopniowanie winy – sąd nie wskazuje, która strona była „bardziej” winna. Wina ma charakter zero-jedynkowy: może być przypisana jednej stronie, obu, albo żadnej (jeśli strony zgodnie wnoszą o rozwód bez winy).

Wina obopólna i jej skutki finansowe

Orzeczenie o winie obopólnej nie powoduje całkowitego wyłączenia możliwości ubiegania się o alimenty między byłymi małżonkami. W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W związku z tym, małżonek, wobec którego sąd orzekł winę obopólną, może dochodzić alimentów od drugiego małżonka, jeżeli znajduje się w niedostatku.

Wina obopólna natomiast wyłącza możliwość korzystania z szerszej ochrony przewidzianej w art. 60 § 2 k.r.o., która przysługuje tylko małżonkowi niewinnemu w sytuacji, gdy rozwód został orzeczony z wyłącznej winy drugiej strony i spowodował istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej.

Co oznacza wina obopólna w praktyce

Wina obopólna jest najczęstszym rozstrzygnięciem w sprawach spornych, w których obie strony formułują wzajemne zarzuty, a sąd uznaje, że każda z nich w pewnym zakresie przyczyniła się do rozpadu małżeństwa.

Nie oznacza to jednak, że sąd traktuje małżonków w identyczny sposób. Wina obopólna ma charakter formalny – sąd stwierdza, że każde z małżonków ponosi odpowiedzialność, ale nie różnicuje „stopnia” tej winy.

Jak postępować w takiej sytuacji

Gdy sprawa przybiera charakter sporny, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie procesowe. Warto skonsultować swoje stanowisko z adwokatem, który oceni zasadność zarzutów drugiej strony, pomoże dobrać dowody i zaplanować właściwą strategię.

Doświadczony adwokat od spraw rozwodowych pomoże również przeanalizować skutki finansowe potencjalnego orzeczenia o winie – w tym możliwość dochodzenia alimentów w trybie art. 60 § 1 k.r.o. oraz ryzyka związanego z ewentualnym uznaniem winy wyłącznej.

Jeśli druga strona żąda orzeczenia o winie i chcesz przygotować się na skutki prawne lub alimentacyjne takiego orzeczenia – zapraszam do kontaktu.
Jako adwokat z Gdańska pomagam w sporach o winę i w postępowaniach alimentacyjnych po rozwodzie, łącząc wiedzę prawną z praktycznym doświadczeniem procesowym.