W poprzednim artykule wyjaśniłam, czym jest przysposobienie oraz jakie formy adopcji przewiduje polskie prawo. W praktyce jednym z częściej spotykanych przypadków jest przysposobienie dziecka małżonka, potocznie określane jako adopcja pasierba.

W takiej sytuacji pojawia się wiele pytań praktycznych: jak wygląda procedura przysposobienia, jakie dokumenty należy przygotować do sądu, czy potrzebna jest zgoda biologicznego rodzica oraz co dzieje się z obowiązkiem alimentacyjnym po przysposobieniu.

Sprawy tego typu należą do zagadnień z zakresu prawa rodzinnego, z którymi osoby często zgłaszają się po porady prawne w Gdańsku.

Jak wygląda procedura przysposobienia dziecka małżonka

Przysposobienie może nastąpić wyłącznie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego. Postępowanie rozpoczyna się poprzez złożenie wniosku do sądu przez osobę, która chce przysposobić dziecko swojego małżonka.

Sąd w toku postępowania bada przede wszystkim:

• sytuację rodzinną dziecka,
• relację między dzieckiem a osobą przysposabiającą,
• stanowisko biologicznych rodziców,
• czy przysposobienie będzie zgodne z dobrem dziecka.

W wielu przypadkach sąd korzysta także z opinii specjalistów, np. opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów, którzy oceniają relację między dzieckiem a przyszłym rodzicem.

Do wniosku o przysposobienie najczęściej dołącza się między innymi:

• odpis aktu urodzenia dziecka,
• odpis aktu małżeństwa,
• dokumenty dotyczące sytuacji rodzinnej i osobistej stron.

Jeżeli dziecko ukończyło 13 lat, konieczna jest również jego zgoda na przysposobienie.

Czy potrzebna jest zgoda biologicznego ojca

Co do zasady do przysposobienia potrzebna jest zgoda rodziców dziecka. Jeżeli biologiczny ojciec posiada władzę rodzicielską, jego zgoda na przysposobienie jest więc zasadniczo konieczna.

Prawo przewiduje jednak sytuacje, w których taka zgoda nie jest wymagana. Dotyczy to między innymi przypadków, gdy rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej, jest nieznany albo porozumienie się z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

W wyjątkowych sytuacjach sąd może także orzec przysposobienie mimo sprzeciwu rodzica, jeżeli odmowa zgody byłaby sprzeczna z dobrem dziecka.

Nazwisko dziecka po przysposobieniu

Przysposobienie może również wpływać na nazwisko dziecka.

Co do zasady dziecko otrzymuje nazwisko przysposabiającego, a w przypadku przysposobienia przez małżonków – nazwisko, które noszą lub nosiłyby ich wspólne dzieci.

W niektórych sytuacjach możliwe jest również nadanie dziecku nazwiska złożonego, które składa się z dotychczasowego nazwiska oraz nazwiska przysposabiającego. Ostateczną decyzję w tej kwestii podejmuje sąd.

Sąd opiekuńczy może również zmienić imię dziecka, jeżeli przemawiają za tym ważne okoliczności. Jeżeli dziecko ukończyło 13 lat, taka zmiana może nastąpić wyłącznie za jego zgodą.

Alimenty biologicznego ojca po przysposobieniu

Jednym z najczęściej pojawiających się pytań jest to, czy biologiczny ojciec dziecka nadal musi płacić alimenty po przysposobieniu dziecka przez nowego małżonka matki.

W przypadku przysposobienia pełnego obowiązek alimentacyjny biologicznego ojca co do zasady wygasa z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o przysposobieniu. Od tego momentu obowiązek utrzymania dziecka spoczywa na jego rodzicach w rozumieniu prawa, czyli na biologicznym rodzicu oraz na osobie, która dziecko przysposobiła.

Warto jednak pamiętać, że przysposobienie nie powoduje wygaśnięcia zaległych alimentów. Jeżeli przed przysposobieniem powstały zaległości alimentacyjne, mogą być one nadal dochodzone.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku przysposobienia niepełnego. W takiej sytuacji przysposobienie nie powoduje automatycznego wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego biologicznego ojca.

Podsumowanie

Przysposobienie dziecka małżonka pozwala formalnie uregulować relację rodzinną, która często istnieje już w praktyce życia codziennego. Postępowanie w sprawie przysposobienia wymaga jednak przeanalizowania sytuacji prawnej dziecka oraz jego biologicznych rodziców.

Szczególne znaczenie mają w takich sprawach kwestie zgody biologicznego rodzica, skutków przysposobienia dla nazwiska dziecka oraz wpływu przysposobienia na obowiązek alimentacyjny.

Sprawy dotyczące przysposobienia i alimentów należą do zagadnień z zakresu prawa rodzinnego, z którymi osoby często zwracają się o pomoc do kancelarii prawnej w Gdańsku. W takich sytuacjach warto wcześniej przeanalizować swoją sytuację prawną i w razie potrzeby skorzystać z porady prawnej w Gdańsku i okolicach.