Przysposobienie, czyli adopcja, to instytucja prawa rodzinnego prowadząca do powstania stosunku prawnego między przysposabiającym a dzieckiem podobnego do relacji między rodzicem a dzieckiem biologicznym. Po orzeczeniu przysposobienia osoba przysposabiająca staje się w sensie prawnym rodzicem dziecka i uzyskuje wobec niego prawa oraz obowiązki wynikające z władzy rodzicielskiej.

Przysposobienie może dotyczyć wyłącznie osoby małoletniej i powinno być dokonane wyłącznie wtedy, gdy jest to zgodne z dobrem dziecka. Sąd każdorazowo ocenia więc sytuację rodzinną dziecka oraz to, czy przysposobienie rzeczywiście będzie dla niego najlepszym rozwiązaniem.

Sprawy dotyczące przysposobienia należą do zagadnień z zakresu prawa rodzinnego, z którymi osoby często zgłaszają się po porady prawne w Gdańsku oraz w Gdańsku i okolicach.

Rodzaje przysposobienia w polskim prawie

Polskie prawo przewiduje kilka form przysposobienia, które różnią się zakresem skutków prawnych.

Przysposobienie pełne

Najczęściej spotykaną formą jest przysposobienie pełne. W jego wyniku między przysposabiającym a dzieckiem powstaje stosunek prawny taki jak między rodzicem a dzieckiem biologicznym.

Dziecko zostaje włączone do rodziny przysposabiającego i nabywa prawa oraz obowiązki wynikające z pokrewieństwa wobec jego krewnych.

Co do zasady przysposobienie pełne powoduje również ustanie więzi prawnych z dotychczasową rodziną biologiczną. Oznacza to, że wygasają prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa między dzieckiem a jego biologicznymi krewnymi.

Skutki przysposobienia rozciągają się również na przyszłe dzieci osoby przysposobionej.

Od tej zasady istnieje jednak ważny wyjątek dotyczący przysposobienia dziecka małżonka o czym dalej.

Przysposobienie niepełne

Możliwe jest również przysposobienie niepełne, w którym skutki prawne przysposobienia ograniczają się przede wszystkim do relacji między przysposabiającym a dzieckiem.

Powstaje między nimi stosunek prawny taki sam jak między rodzicem a dzieckiem biologicznym. Oznacza to, że przysposabiający uzyskuje wobec dziecka prawa i obowiązki wynikające z władzy rodzicielskiej, w tym obowiązek jego utrzymania i wychowania.

Istotna różnica polega jednak na tym, że przysposobienie niepełne nie powoduje powstania pokrewieństwa między dzieckiem a rodziną przysposabiającego. W praktyce oznacza to, że dziecko nie staje się prawnie wnukiem czy rodzeństwem krewnych przysposabiającego.

Jednocześnie dziecko zachowuje więzi prawne ze swoją rodziną biologiczną, w tym z jej dalszymi członkami, np. dziadkami czy rodzeństwem. Przysposobienie niepełne nie zrywa więc całkowicie dotychczasowych relacji rodzinnych dziecka.

Przysposobienie niepełne ma również znaczenie w kontekście obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny wobec dziecka w pierwszej kolejności obciąża przysposabiającego, jednak więzi alimentacyjne z rodziną biologiczną nie zostają całkowicie wyłączone.

W zakresie dziedziczenia przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na zasadach takich jak jego dzieci, jednak nie dziedziczy po krewnych przysposabiającego.

Przysposobienie całkowite

W polskim prawie funkcjonuje również przysposobienie całkowite, które ma miejsce wtedy, gdy rodzice wyrażają przed sądem zgodę na adopcję dziecka bez wskazania osoby przysposabiającej. Taka zgoda określana jest jako zgoda blankietowa.

W takiej sytuacji dochodzi do całkowitego zerwania więzi prawnych z rodziną biologiczną, a dla dziecka sporządzany jest nowy akt urodzenia.

Przysposobienie dziecka małżonka – szczególny przypadek

W praktyce często dochodzi do sytuacji, w której jeden z małżonków chce przysposobić dziecko drugiego małżonka z poprzedniego związku. Tego typu sytuacja określana jest potocznie jako adopcja pasierba.

W takim przypadku przepisy przewidują szczególne rozwiązanie. Przysposobienie nie powoduje zerwania więzi prawnych między dzieckiem a tym rodzicem biologicznym, który pozostaje małżonkiem przysposabiającego. Oznacza to, że dziecko nadal pozostaje dzieckiem tego rodzica oraz jego rodziny.

W kolejnym artykule

W kolejnym artykule wyjaśnię bardziej szczegółowo:

• jak wygląda procedura przysposobienia dziecka małżonka,
• jakie dokumenty należy przygotować do sądu,
• czy potrzebna jest zgoda biologicznego ojca,
• jakie skutki przysposobienie ma dla nazwiska dziecka oraz obowiązku alimentacyjnego.

Sprawy dotyczące przysposobienia często wymagają dokładnej analizy sytuacji rodzinnej i prawnej. Dlatego w przypadku wątpliwości warto skorzystać z pomocy kancelarii prawnej zajmującej się prawem rodzinnym oraz uzyskać poradę prawną w Gdańsku i okolicach.