Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale w praktyce trzeba pamiętać o jednej bardzo ważnej zasadzie: podział majątku w wyroku rozwodowym jest wyjątkiem, a nie regułą. Sąd może dokonać takiego podziału tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w sprawie rozwodowej. Wynika to wprost z art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
W praktyce sprawy o rozwód i podział majątku należą do najczęstszych zagadnień z zakresu prawa rodzinnego, z którymi osoby zgłaszają się po porady prawne w Gdańsku oraz w okolicach.
Co dzieje się z majątkiem po rozwodzie?
Z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego ustaje wspólność majątkowa małżeńska. Od tego momentu byli małżonkowie nie mają już majątku wspólnego „bezudziałowo”, lecz stają się współwłaścicielami w częściach ułamkowych, co do zasady po 1/2. To właśnie wtedy otwiera się droga do odrębnego postępowania o podział majątku wspólnego.
Ma to istotne znaczenie praktyczne. Po rozwodzie każdy z byłych małżonków ma udział w majątku i może podejmować działania dotyczące własnego udziału, a jednocześnie dalsze wspólne funkcjonowanie przy niepodzielonym majątku bywa źródłem konfliktów. Często dotyczy to mieszkania, z którego korzysta tylko jedna strona, albo ruchomości i oszczędności, które nie zostały jeszcze rozliczone
Podział majątku w trakcie rozwodu
Sąd rozwodowy może dokonać podziału majątku w wyroku rozwodowym, ale tylko na wniosek małżonka i tylko wtedy, gdy taki podział nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.
W praktyce oznacza to, że takie rozwiązanie ma sens głównie wtedy, gdy strony są zgodne co do najważniejszych kwestii, a majątek jest stosunkowo prosty. Jeżeli małżonkowie przedstawiają spójne stanowisko, mają ustalony skład majątku i sposób jego podziału, sąd może rozstrzygnąć wszystko w jednym postępowaniu, natomiast jeżeli pojawia się spór, sąd najczęściej pomija kwestie majątkowe i ogranicza się do samego rozwodu.
Zalety
Największą zaletą jest to, że rozwód i podział majątku mogą zakończyć się jednocześnie. Strony nie muszą wracać do sądu po raz drugi, co oszczędza czas i pozwala szybciej uporządkować sytuację życiową.
Wady
Najważniejszy minus jest taki, że w bardziej złożonych sprawach sąd rozwodowy zwykle w ogóle nie będzie prowadził podziału majątku. Jeżeli trzeba ustalać skład majątku, badać nakłady z majątku osobistego na wspólny, wyceniać nieruchomości, analizować firmę, kredyt albo przeprowadzać dowód z opinii biegłego, to taki podział najczęściej spowodowałby nadmierną zwłokę. Wtedy sprawa majątkowa powinna zostać przeniesiona do osobnego postępowania.
Innymi słowy: podział majątku w trakcie rozwodu jest realny przede wszystkim wtedy, gdy strony są zgodne, a stan majątkowy jest nieskomplikowany. Przy konflikcie lub bardziej rozbudowanym majątku szanse na jego przeprowadzenie w wyroku rozwodowym wyraźnie maleją.
Podział majątku po rozwodzie
Drugim rozwiązaniem jest przeprowadzenie podziału majątku już po zakończeniu sprawy rozwodowej, w osobnym postępowaniu. To właśnie ten tryb jest w praktyce najczęstszy, ponieważ daje sądowi możliwość spokojnego zbadania składu majątku, jego wartości oraz ewentualnych rozliczeń między byłymi małżonkami.
Zalety
Największą zaletą jest to, że sam rozwód może zakończyć się szybciej. Dla wielu osób ma to kluczowe znaczenie, zwłaszcza gdy zależy im przede wszystkim na formalnym zakończeniu małżeństwa.
Osobne postępowanie daje też więcej przestrzeni na zebranie dokumentów, przygotowanie wycen, analizę kredytów, rozliczenie nakładów i ewentualne negocjacje ugodowe.
Wady
Minusem jest konieczność prowadzenia drugiej sprawy. To oznacza dodatkowy czas, koszty i dalsze zaangażowanie w postępowanie sądowe. Z drugiej strony w wielu sprawach jest to po prostu rozwiązanie bardziej realistyczne niż próba „zmieszczenia” wszystkiego w rozwodzie.
Koszty – czy podział majątku w rozwodzie jest dodatkowo płatny?
Pozew o rozwód podlega opłacie stałej 600 zł. Jeżeli jednak razem z rozwodem ma zostać rozpoznany także podział majątku, dochodzi dodatkowa opłata właściwa dla podziału majątku wspólnego: 1000 zł, a gdy wniosek zawiera zgodny projekt podziału – 300 zł. Te stawki wynikają z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
To oznacza, że podział majątku w trakcie rozwodu nie mieści się w samej opłacie od pozwu rozwodowego. Jest dodatkowo płatny. Takie same opłaty obowiązują co do zasady także przy odrębnej sprawie o podział majątku po ustaniu wspólności majątkowej.
Kiedy które rozwiązanie jest lepsze?
Podział majątku w trakcie rozwodu warto rozważyć wtedy, gdy strony są zgodne, majątek jest prosty, nie ma sporu co do wartości składników i nie ma potrzeby powoływania biegłych. W takiej sytuacji można rzeczywiście zakończyć wszystko jednym wyrokiem.
Natomiast podział majątku po rozwodzie jest lepszym rozwiązaniem wtedy, gdy między stronami istnieje konflikt, majątek jest bardziej złożony, pojawiają się kredyty, przedsiębiorstwo, nieruchomości, nakłady albo żądanie nierównych udziałów. W takich sprawach osobne postępowanie zazwyczaj daje większe możliwości pełnego wyjaśnienia wszystkich kwestii.
Podsumowanie
Decyzja o tym, czy przeprowadzić podział majątku w trakcie rozwodu czy po rozwodzie, powinna być dobrze przemyślana. W praktyce sprawy o rozwód i podział majątku należą do najczęstszych spraw z zakresu prawa rodzinnego, dlatego warto podejść do nich strategicznie.
Najważniejsze jest to, że podział majątku w wyroku rozwodowym jest możliwy tylko wyjątkowo i tylko wtedy, gdy nie wywoła nadmiernej zwłoki. W praktyce najczęściej oznacza to sprawy zgodne i nieskomplikowane.
Jeżeli sprawa jest bardziej złożona, dotyczy nieruchomości, kredytu lub działalności gospodarczej, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest podział majątku po rozwodzie w odrębnym postępowaniu.
W takich sytuacjach warto skorzystać z pomocy, jaką oferuje kancelaria prawna w Gdańsku, i uzyskać indywidualną poradę prawną w Gdańsku lub w okolicach, aby odpowiednio zabezpieczyć swoje interesy.
